Okres starożytny - Archiwum

System Ptolemeusza cz. 6

Wreszcie książę Ulug – Beg ułożył tablice Słońca i planet; określił on prędkość poprzedzania punktów równonocnych na podstawie zmiany w położeniu bieguna, zaobserwowanej w Samarkandzie, i zmierzył w r. 1437 pochylenie ekliptyki. Podług Pauthier’a, pierwszy cykl historyczny chiński rozpoczyna się w r. 2637 przed N. Chr. W r. 2357 przed N. Chr. cesarz Yao rozkazał […]

System Ptolemeusza cz. 5

We Włoszech Toscanelli (1397—1482) wynalazł gnomon nowożytny, wywierciwszy w szczycie kopuły katedry florenckiej okrągły otwór, który dawał duży i wyraźny obraz Słońca na linii południkowej, nakreślonej na posadzce, Toscanelli rodem z Florencji, był lekarzem w tym mieście. W Niemczech, począwszy od wieku XV go, torują drogę wielkim odkryciom astronomicznym nowożytnym: naprzód dzielny obserwator Purbach (1423—1461), […]

System Ptolemeusza cz. 4

Najsłynniejszym z astronomów arabskich jest Albatenius (ur. w r. 929), który posiadał swe własne obserwatorium w mieście Rakka. Przyjął on system Ptolemeusza, sprostowawszy go w niektórych punktach. Prace jego, wyłożone w dziele jego p. t. „Tablica Sabejska”, są liczne i godne uwagi: zredukował on mimośród orbity kołowej Słońca; stwierdził przesuwanie się perigeum tego ciała niebieskiego, […]

System Ptolemeusza cz. 3

Rzymianie przyjęli system Ptolemeusza. Jednakże Capell a, który żył w wieku V-tym, pisze w „Satyrykonie”, dziele, przez czas długi studiowanym po szkołach: „Wenus i Merkury”, aczkolwiek wschodzą i zachodzą codziennie, nie otaczają Ziemi swymi kołami, lecz obiegają dokoła Słońca, zakreślając obwód bardziej rozległy i mają środek swych kół w Słońcu. Arabowie zdobyli Aleksandrię w roku […]

System Ptolemeusza cz. 2

Te teorie Księżyca i planet zastąpiły niezdarne tłumaczenia ruchów ciał niebieskich przy pomocy sfer kryształowych; opierają się one na pilnych obserwacjach i rozumnych obliczeniach. Ptolemeusz zawarł treść prac swoich i wyłożył powyższy system Świata, tak słynny pod nazwą  Systemu Ptolemeusza, w cennym dziele, któremu astronomowie Szkoły Aleksandryjskiej nadali tytuł, a który Arabowie przezwali po tym […]

System Ptolemeusza cz. 1

Ptolemeusz, zwany przez swych współczesnych wzniosłym i boskim, był jednocześnie obserwatorem i rachmistrzem. Rozporządzając większą liczbą obserwacji, aniżeli Hipparch i opierając się na jego pracach Ptolemeusz zdołał wydoskonalić teorie tego astronoma i dojść do nowych wniosków, w których widnieje geniusz szeroki i śmiały, i które ułatwiły postępy Astronomii nowożytnej. Nie zmienił on w niczym teorii […]

Pierwsze obserwacje cz. 9

Plinjusz Starszy pisze, że nowa gwiazda, która ukazała się w r. 125 przed N. Chr., nasunęła Hipparchowi myśl sporządzenia Katalogu, obejmującego 1025 gwiazd, i że dodał on do niego wiele obserwacji, dotyczących tych gwiazd, ażeby przyszłe pokolenia mogły wypowiedzieć się w kwestii ruchu sfery gwiaździstej. Porównywają obserwacje swoje z obserwacjami astronomów dawniejszych, Hipparch znalazł, że […]

Pierwsze obserwacje cz. 8

Hipparch rodem z miasta Nicei w Bitynii jest jednym z twórców nauki astronomicznej, do której wniósł szerokość poglądów, dokładność metod, powtarzanie i związek obserwacji. Zmierzył on czas trwania obrotów Księżyca, mimośród jego orbity i pochylenie tej ostatniej względem ekliptyki oraz zwrócił uwagę na odbywające się w kierunkach odwrotnych ruchy: linii apsyd i węzłów Księżyca. Ustalił […]

Pierwsze obserwacje cz. 7

Użył on bardzo dowcipnego sposobu w celu znalezienia stosunku pomiędzy odległościami Słońca i Księżyca od Ziemi. Zmierzywszy średnice pozorne Słońca i Księżyca, znalazł liczby bardzo zbliżone do tych, które przyjmuje Astronomia dzisiejsza. Prócz tego Arystarch wyłożył w sposób godny uwagi teorię ruchu Ziemi dokoła Słońca; sądził on, że planety krążą również dokoła Słońca. Eratostenes (276—194 […]

Pierwsze obserwacje cz. 6

Cyklem Metona zaczęto posługiwać się 16 lipca 463 roku przed Chrystusem, 19-go dnia po przesileniu letnim. Aczkolwiek Platon (427—347 przed N. Chr.), rodem z wyspy Eginy, zwany przez Greków boskim, przyjął pod koniec życia poglądy pitagorejskie na układ Wszechświata, to jednak uczniowie jego nie poszli tą drogą. Astronomowie Szkoły Platońskiej oddali wiedzy wielkie usługi, notując […]